سرزمين عراق از جمله ممالك اسلامي است كه در همان دهه‌هاي اول اسلام در دايره اسلام قرار گرفت و همين امر موجب توجه حاكمان اسلامي به اين سرزمين شده است. مي‌توان گفت بعد از مدينه الرسول صلي الله عليه و آله مهم‌ترين نقطه اسلامي سرزمين عراق بوده و حاكميت امويان و عباسيان و تعيين پايتخت حكومتي نيز به همين دليل بوده است. اقامت و زندگي ائمه عليهم السلام از عصر حكومت ظاهري اميرمومنان عليه السلام تا بعد هم دليل ديگري براي اهميت اين سرزمين و قبولي ولايت و امامت ايشان از جانب مردم آن مي‌باشد. در عصر غيبت كبري، عراق به خصوص شهر نجف اشرف به عنوان پايگاه شيعه شناخته شده و موجب تبليغ و ترويج اين مذهب شده است. رشد روزافزون فقه و علم موجب تقويت و پرورش فقها و عالماني شد كه به مرور زمان زعامت و مرجعيت تشيع بر دوش آنان نهاده شد و اعتقاد و حمايت مردم عراق نيز بر اهميت آن افزود. نوشتار حاضر در پنج فصل به تشريح موضوع شكل گيري تشيع در عراق، موقعيت جغرافي ـ سياسي شيعه در عراق، حضور ايرانيان در عراق و نقش آنان در توسعه تشيع، بحث مرجعيت شيعه در عراق و ايران و اهميت آن و مرجعيت در عصر حاضر و مقابله مراجع عراق با حكومت وقت پرداخته است.