فلسفه واژه ای یونانی و به معنای دوست داشتن دانایی است. اما به عنوان یک رشته علمی، فلسفه دانشی است که از اصلی ترین ویژگی انسان، یعنی تفکر برخاسته است. کتاب "حکمت جاودانه" به قلم حسن معلمی اثری است پیرامون فلسفه و رابطه آن با تفکر که توسط کانون اندیشه جوان به چاپ رسیده است.

اولین مباحث پیرامون فلسفه:

به نظر می رسد اولین کسی که فصلی را تحت عنوان فلسفه گشود، ارسطو (قرن چهارم پیش از میلاد) بوده است. او بعد از تقسیم حکمت به حکمت نظری و عملی، حکمت عملی را بحث در باب افعال اختیاری بشر و حکمت نظری را بحث در باب شناخت حقائق عالم از راه تفکر و استدلال می خواند.

ارسطو حکمت نظری را به ریاضیات، طبیعات و الاهیات تقسیم کرد و دو مبحث احکام کلی وجود و خداشناسی را در بخش الاهیات جای داد. از آن جا که ارسطو مبحث احکام کلی وجود را بعد از مبحث طبیعات مطرح کرده بود، به این مبحث عنوان مابعدالطبیعه اطلاق شد.

پس مابعدالطبیعه به معنای ماورای طبیعت نیست بلکه به معنای احکامی است که بعد از مباحث طبیعات مطرح شده است.

قبل از نگاهی گذرا به سیر تاریخی فلسفه اسلامی ذکر سه نکته ضروری است:

اول آن که مباحثی که ارسطو در این بخش مطرح کرده است نسبت به آنچه فلاسفه مسلمان مطرح کرده اند بسیار محدود و اندک است....

صفحه 41 کتاب حکمت جاودانه

پیشنهاد ما: قیمت کتاب نهج البلاغه

ضرورت فلسفه به عنوان علم:

در باب ضرورت پرداختن به یک علم به دو گونه می توان سخن گفت:

أ. ضرورت پرداختن به آن علم برای تک تک افراد بشر؛

ب. ضرورت دسترسی جامعه به آن علم به این معنا که هر جامعه ای به افراد متخصص در آن رشته علمی نیازمند است اما لازم نیست که همه افراد جامعه از آن بهره داشته باشند.

در هر دو مورد نیز علم مربوطه، دارای مراتب و درجاتی است که ممکن است یک مرتبه آن (مرتبه تخصصی و کامل و جامع آن) برای یک عده خاص و مرتبه دیگر آن (در حد کلیات و ضروریات) برای همه انسانها لازم و ضروری باشد.

در این جا ضرورت فلسفه در حد تخصصی آن (در حد بررسی همه جوانب تاریخی، تحولات و مسائل مختلف مورد سوال است و آن هم برای جامعه به طور کلی و نه برای تک تک افراد. آیا جامعه بشری به فلسفه در حد تخصصی نیاز دارد یا نه؟ آیا باید بدان بپردازد یا نه؟

در جواب این سؤال می توان گفت: کنجکاوی بشر از یک سو و نیازهای فکری و عقلانی بشر از سوی دیگر، ضرورت پرداختن به فلسفه را به عنوان علمی درباره حقایق، روشن و آشکار می سازد.

صفحه 91 کتاب حکمت جاودانه

پیشنهاد کتاب حوزه: شرح لمعه

پیشنهاد ما: کتاب توحید مفضل