دوران خلافت هارون و مأمون عباسي از دوران هاي سخت و پر رنج براي اهلبيت عليهم السلام به شمار مي آيد. هارون با حكومت طولاني خود توانست موقعيت را به نفع خود و خاندان عباسي رقم زند و علم و كياست مأمون بر استحكام آن افزود؛ امام تمام اين قدرتها در مقابل اراده الهي و علم و حكمت اهل بيت عليهم السلام استوار و كارساز نبود. دوران امامت امام رضا عليه السلام مصادف شد با بروز فرقه هاي بسياري كه اولين آن واقفيه؛ و سبب آن وجود وجوهات بسيار نزد وكلاي امام موسي بن جعفر عليه السلام بود. امام رضا عليه السلام بيشتر همّت خود را در مبارزه با اعتقادات باطل فرقه هاي ضالّه قرار داده بود و اين امر به عظمت معنوي و علمي امام عليه السلام مي افزود. مأمون به فكر چاره افتاد و با دعوت به مرو و تشكيل مجالس مناظره سعي در شكست دادن امام عليه السلام كرد، ولايتعهدي هم نتوانست از عظمت معنوي امام عليه السلام بكاهد. بنابراين با مسموم كردن ايشان خواست حكومت ظاهري خود را تثبيت كند. مجموعه «الامام الرضا عليه السلام تاريخ و دراسة» به شرح وقايع فوق پرداخته است.